Racjonalizacja zużycia surowców w praktyce produkcyjnej
Tham Yuan Yuan / PixabayObserwując od lat środowisko firm produkcyjnych możemy śmiało stwierdzić, że o przewadze konkurencyjnej coraz częściej przesądza nie tyle nowoczesny park maszynowy, a to, jak precyzyjnie firma potrafi zarządzać surowcem od momentu przyjęcia na magazyn, przez proces produkcyjny, aż po zagospodarowanie odpadów i produktów ubocznych.
Chociaż największą wagę przykłada się do rosnących kosztów nowych surowców, to znacznie częściej źródłem strat są niedokładne informacje o posiadanych już zasobach: ich parametrach, rzeczywistym zużyciu i tym, co dzieje się z nimi w trakcie produkcji. Przy stałej presji na rentowność racjonalne zarządzanie surowcami przestaje być tematem stricte magazynowym, a staje się jednym z kluczowych obszarów zarządzania produkcją.
Powiązane firmy
Stworzony przez Profisoft system Produkcja.NET wspiera takie podejście oferując spójny zestaw narzędzi wspierających gospodarkę materiałową na każdym etapie: od planowania potrzeb materiałowych, przez optymalizację wykorzystania materiału, aż po świadome zarządzanie odpadami użytkowymi i produktami ubocznymi.
Precyzyjne planowanie materiałowe jako punkt wyjścia do decyzji zakupowych
W praktyce produkcyjnej racjonalizacja zużycia surowców zaczyna się już na etapie definiowania technologii i potrzeb materiałowych. To właśnie tam zapadają decyzje, które później determinują zarówno poziom zapasów magazynowych, jak i efektywność zakupów. W Produkcja.NET planowanie potrzeb materiałowych jest logiczną wynikową danych technologicznych, aktualnych stanów magazynowych oraz planów produkcyjnych. Dzięki temu zapotrzebowanie jest bezpośrednio powiązane z realnymi wymaganiami produkcji, a dział zakupów otrzymuje konkretną informację, ile i czego faktycznie potrzebuje zakład.
Gdzie zaczyna się problem: jednostki, tolerancje i „niewidzialne” straty
Jednym z niezauważalnych powodów strat są rozbieżności pomiędzy tym, jak surowiec jest kupowany, a tym, jak faktycznie jest zużywany w produkcji. Przykładem może tu być branża metalowa, gdzie materiały hutnicze nabywa się w jednostkach masowych, natomiast na hali produkcyjnej pracuje się na odcinkach o konkretnych wymiarach i parametrach. Brak jednoznacznej ewidencji długości materiału i powstających odpadów użytkowych utrudnia określenie realnego zużycia, planowanie dostaw oraz kontrolę kosztów.
W produkcja.NET problem rozbieżności pomiędzy jednostkami handlowymi, a produkcyjnymi rozwiązaliśmy poprzez zastosowanie jednostek pomocniczych i automatycznych przeliczników. Materiał może być kupowany w kilogramach lub metrach sześciennych, a jednocześnie planowany i rozliczany w milimetrach, sztukach czy odcinkach. W efekcie rezerwacje materiałowe oraz dokumenty magazynowe odzwierciedlają rzeczywiste zużycie technologiczne, co znacząco ogranicza nadwyżki zakupowe i poprawia rotację zapasów.
Optymalizacja wykorzystania materiałów w praktyce produkcyjnej
Dopiero gdy mamy dokładnie zewidencjonowane dostępne surowce możliwe jest skuteczne ograniczanie strat materiałowych w procesach produkcji. Szczególne chcemy zwrócić uwagę na operacje rozkroju. W wielu zakładach to właśnie ten etap generuje największe, choć często trudne do uchwycenia straty.
Produkcja.NET wspiera ich redukcję poprzez funkcjonalność Asystenta Nestingu. System analizuje zapotrzebowanie z wielu zleceń jednocześnie, co pozwala wybrać detale o wspólnych parametrach, np rodzaj i grubość blachy. Produkcja.NET dostarcza też informacji o dostępnych rodzajach i wielkościach arkuszy, włącznie z zarejestrowanymi odpadami użytkowymi, więc przygotowując rozkrój w zewnętrznym oprogramowaniu projektowym możemy brać pod uwagę zarówno dokładne potrzeby produkcyjne, jak i zasoby realnie dostępne do wykorzystania.
Uzupełnieniem tego podejścia są zlecenia komasacyjne, które pozwalają łączyć produkcję tych samych półproduktów w jedno zlecenie zbiorcze. Komasacja poprawia wykorzystanie surowca, ale jednocześnie przynosi wymierne korzyści organizacyjne: stabilizuje pracę maszyn, ogranicza liczbę przezbrojeń i skraca czas przygotowania produkcji. Oznacza to bardziej przewidywalny proces oraz lepsze wykorzystanie zarówno materiału, jak i zasobów technicznych.
Odpady użytkowe jako kontrolowany zasób
W optymalnym gospodarowaniu materiałami równie istotne jak zaopatrzenie w nowe surowce jest to, co dzieje się z resztkami materiału po operacjach technologicznych. W wielu zakładach odpady użytkowe funkcjonują poza systemem - jako anonimowe „przydasie”, które albo zajmują miejsce w magazynie, albo trafiają na straty. Produkcja.NET pozwala ten obszar uporządkować.
MOŻE ZAINTERESUJE CIĘ TAKŻE
Podczas rejestracji poboru materiału operator deklaruje nie tylko zużycie, lecz również powstałe odcinki nadające się do ponownego wykorzystania. System automatycznie tworzy nowe zasoby magazynowe, zachowując pełną informację o ich pochodzeniu. Dzięki temu odpady użytkowe przestają być „resztkami”, a zaczynają funkcjonować jako pełnoprawny element gospodarki materiałowej, możliwy do zaplanowania i rozliczenia.
Podobne mechanizmy sprawdziły się także w branży drzewnej - choć tam charakter surowca stawia zupełnie inne wyzwania.
Gdy planowanie zaczyna się… po rozkroju
Najbardziej wymagającym scenariuszem dla systemów zarządzania produkcją jest praca na surowcu naturalnym, niejednorodnym, gdzie ostateczny uzysk materiałowy nie jest znany przed rozpoczęciem procesu. Tak funkcjonują firmy z branży budowlanej prowadzące pełny cykl produkcji - od przerobu kłody po gotowy wyrób - decyzje produkcyjne podejmowane są w nich dopiero po faktycznym rozkroju surowca.
Produkcja.NET pozwala podejść do tematu dwutorowo – z jednej strony drewno może zostać wprowadzone do systemu nie tylko z wymiarami, ale też klasą jakości i innymi niezbędnymi parametrami, a z drugiej strony przy tego typu produkcji wykorzystujemy model planowania oddolnego, opartego na Raportach Zmianowych. Pracownicy rejestrują wykonanie operacji, a na koniec zmiany brygadzista uzupełnia raport o rzeczywiste zużycie surowca, uzysk oraz powstałe odpady. Na tej podstawie system automatycznie generuje wsteczne zlecenia produkcyjne, dokumenty RW i PW oraz dane do dalszego planowania.
Takie podejście pozwala planować kolejne etapy, takie jak suszenie, sortowanie czy formatowanie - wyłącznie w oparciu o realnie dostępny materiał. Jednocześnie system umożliwia pełną ewidencję produktów ubocznych, takich jak wióry, które mogą być przeznaczone do produkcji pelletu lub brykietu.
Dane, które przekładają się na decyzje
Opisane przykłady pokazują, że racjonalizacja zużycia surowców nie jest efektem pojedynczej funkcji systemu, lecz rezultatem spójnego podejścia do danych produkcyjnych. Precyzyjna ewidencja materiału, odpadów i uzysków pozwala nie tylko ograniczyć straty, ale także dokładniej kalkulować koszty wytworzenia, planować zakupy i przygotowywać się do audytów jakościowych oraz środowiskowych.
W praktyce Produkcja.NET staje się narzędziem, które zamienia codzienne zdarzenia produkcyjne w informacje zarządcze. A to właśnie one decydują dziś o tym, czy firma potrafi świadomie rozwijać produkcję w warunkach ciągłej konkurencji i rosnących kosztów surowców.
Źródło: Profisoft
